Negatieve energie binnen Winti: oorzaken, signalen en wat je kunt doen

Wat wordt binnen Winti bedoeld met negatieve energie?

Negatieve energie is geen vaste term uit de Winti-traditie zelf, maar een hedendaagse verzamelnaam waarmee mensen vaak zoeken naar uitleg voor tegenslag die ze niet kunnen plaatsen. Binnen de overlevering bestaan juist verschillende, specifiekere mechanismen naast elkaar: wisi, een kwaadaardige werking die gericht wordt ingezet tegen een persoon, en de wroko-bakru, de aangestuurde vorm van de bakroe, die door iemand wordt ingezet voor een eigen doel. Beide worden binnen de traditie apart besproken, met eigen kenmerken en een eigen aanpak.

Deze pagina zet de belangrijkste mechanismen naast elkaar en verwijst door naar de pagina die dieper op elk ervan ingaat. Wie al weet om welk specifiek onderwerp het gaat, leest direct verder op de pagina over wisi of de pagina over de bakroe.

Water speelt binnen de Winti-traditie een terugkerende rol bij reiniging en bescherming

Welke signalen worden genoemd, en wat ze niet bewijzen

Mensen die zich afvragen of er sprake is van negatieve energie, noemen in mijn praktijk vaak een combinatie van vermoeidheid, aanhoudende tegenslag, onrust of een reeks gebeurtenissen die ze niet voor zichzelf kunnen verklaren. Op zichzelf bewijst geen van die ervaringen iets: dezelfde vermoeidheid en tegenslag horen net zo goed bij een drukke periode, slaapgebrek, stress of een lichamelijke oorzaak die een arts kan vaststellen.

De twee meest genoemde oorzaken: wisi en bakroe

Binnen de Surinaamse overlevering worden twee mechanismen het vaakst genoemd wanneer iemand denkt aan negatieve energie die van buitenaf komt. Wisi is een kwaadaardige spirituele werking die gericht wordt ingezet tegen een specifiek persoon, vaak vanuit jaloezie of wraak. Een wroko-bakru, de aangestuurde vorm van de bakroe, is een geest die een opdracht uitvoert voor wie haar heeft ingezet, meestal met een ander doel dan het rechtstreeks treffen van één persoon.

Adumankama wordt soms in één adem met deze twee genoemd, maar functioneert binnen de traditie juist omgekeerd: niet als oorzaak van negatieve energie, maar als zelfstandige beschermende kracht. Op de pagina over het verschil tussen bakroe en Adumankama en op de pagina over adumankama obia lees je hoe deze beschermende werking functioneert, als helderheid en waakzaamheid in plaats van directe tussenkomst.

Wisi wordt binnen de traditie ook wel geplaatst tegenover obia, een spirituele kracht of remedie die vaak beschermend wordt ingezet (de betekenis is per traditie breder dan alleen bescherming), en naast wroko, het algemenere woord voor spiritueel werk of een ritueel. Op mijn pagina over het verschil tussen wroko, obia en wisi werk ik dat onderscheid verder uit.

Kabra-onrust: een derde, minder besproken oorzaak

Naast wisi en de bakroe wordt binnen sommige families nog een derde mechanisme genoemd: onrust in de relatie met kabra, de voorouders. Waar wisi altijd doelbewust door een levend persoon wordt ingezet, en een bakroe een geest is die een opdracht uitvoert, gaat het bij kabra-onrust niet om een handeling van iemand anders. Het wordt eerder gezien als een verstoring in de band met je eigen familielijn, bijvoorbeeld wanneer de voorouders lange tijd niet zijn herdacht of geëerd.

Een voorouderaltaar met een witte kaars, zoals binnen de traditie gebruikt om kabra te eren

Pech, of een spirituele oorzaak binnen Winti?

Niet elke tegenslag wijst binnen de traditie op wisi, een bakroe of een andere spirituele oorzaak. Een slechte week op het werk, een serie kapotte apparaten of een periode van financiële druk heeft vaak een heel gewone verklaring. Binnen mijn eigen praktijk raad ik aan om eerst te kijken naar de voor de hand liggende verklaring, voordat je er een spirituele duiding bij zoekt.

Sommige mensen zoeken toch een spirituele duiding, ook wanneer de tegenslag aanhoudt of er een onderbuikgevoel blijft dat iets niet klopt. Een spiritueel consult biedt dan altijd een duiding vanuit mijn eigen praktijkervaring, als cultureel kader naast de situatie, nooit als vaststelling van een oorzaak of als vervanging voor wat een arts, psycholoog of andere professional kan beoordelen.

Wat je zelf kunt doen

Binnen de Winti-traditie bestaan verschillende vormen van reiniging en bescherming, zoals wasi met kruiden, en de betrokkenheid van bigi sma en kabra, de oudere generatie en de voorouders, bij het bewaken van jongere familieleden. Ik beschrijf deze rituelen hier bewust niet stap voor stap: ze zijn binnen de traditie bedoeld om onder begeleiding van een bonuman of ervaren familielid te worden uitgevoerd, niet als zelfstandige instructie.

Wat je wel op elk moment zelf kunt doen, is rust nemen, praten met een vertrouwd persoon over wat je ervaart, en niet in je eentje blijven piekeren over een vermoeden. Op mijn pagina over wisi-bescherming beschrijf ik, ook vanuit mijn eigen ervaring als scholier, concrete stappen die je zelf kunt zetten wanneer je vermoedt dat er iets spiritueels aan de hand is.

Wanneer schakel je een bonuman of medium in?

Een bonuman is binnen de Winti-traditie de persoon die begeleiding en duiding biedt bij een vermoeden van wisi, een bakroe of een andere spirituele oorzaak, als cultureel kader naast medische of psychologische zorg, niet ter vaststelling ervan. Op mijn pagina over de rol van de bonuman lees je wat deze begeleiding binnen de traditie inhoudt, en wat het verschil is met een gewoon consult.

Zelf bied ik dit soort duiding aan via Lyluah Spirituele Praktijk, voor cliënten in Nederland, België en Suriname. Een consult vervangt geen medische zorg en belooft geen gegarandeerde uitkomst, het biedt een duiding vanuit mijn eigen praktijkervaring van 28 jaar.

Rachida Kacimi tijdens een consult

Veelvoorkomende misverstanden

Is elke tegenslag een teken van negatieve energie?

Nee. De meeste tegenslag heeft een gewone verklaring: stress, vermoeidheid, pech of omstandigheden die buiten iemands invloed liggen. Een spirituele duiding kan daarnaast relevant zijn voor wie daar behoefte aan heeft, maar is geen vaststelling van wat er daadwerkelijk aan de hand is.

Kun je negatieve energie zelf wegnemen zonder begeleiding?

Dat wordt binnen de traditie afgeraden wanneer het om wisi of een bakroe gaat. Beide vragen binnen de overlevering om kennis en ervaring die een bonuman of ervaren begeleider heeft opgebouwd. Dat is de reden waarom begeleiding binnen deze traditie gebruikelijk is, niet omdat zelf proberen de situatie erger zou maken.

Is negatieve energie in elke Surinaamse familie hetzelfde?

Nee. Net als bij wisi en de bakroe bestaan hier verschillen tussen families en gemeenschappen. Dit artikel beschrijft de lijn zoals ik die binnen mijn eigen praktijk heb meegekregen, andere families geven er eigen, net zo geldige, invullingen aan.

Sranantongo termen bij negatieve energie

Wisi

Kwaadaardige spirituele werking, gericht tegen een specifiek persoon.

Bakru

De Sranantongo schrijfwijze van bakroe.

Hebi

Letterlijk zwaar. Wordt gebruikt voor een moeilijke, drukkende situatie of energie.

Wasi

Spirituele reinigingswassing met kruiden.

Kra

De ziel of levenskracht in ieder mens.

Kabra

De voorouders.

Lespeki

Respect. De basishouding binnen de omgang met winti's en met elkaar.

Losi

Loslaten.

Obia

Spirituele kracht of remedie. Vaak gebruikt als bescherming tegen wisi, maar de betekenis verschilt per traditie.

Wroko

Letterlijk werk. Het uitvoeren van een spirituele handeling of opdracht.

Veelgestelde vragen over negatieve energie